VI Festiwal Wózek Tespisa, zwieńczenie kolejnej edycji pracy zespołu „Dilettante – teatr w ruchu”, odbył się w Lanckoronie w dniach 10-13 czerwca 2010.
Festiwal był zwieńczeniem drugiego roku pracy grup teatralnych i ich instruktorów w ramach dwuletniego kursu z pedagogiki teatru o nazwie „Pracownie”, realizowanego w ramach programu „Dilettante”. Dzieci i młodzież zaprezentowały spektakle przygotowane w ich rodzinnych miejscowościach (Olkusz, Głębowice, Graboszyce i Psary). Oprócz pokazów przedstawień powstałych we współpracy z „Dilettante”, odbyła się też prezentacja spektaklu grupy teatralnej z VII Prywatnego LO w Krakowie oraz charytatywne przedstawienie Teatru Figur Kraków Pan Piórko w ramionach miłości, z którego dochód przeznaczono na likwidowanie skutków osuwisk w Lanckoronie. W trakcie pobytu uczestnicy brali też udział w warsztatach prowadzonych przez zaproszonych artystów: aktorów, plastyków, reżyserów, muzyków. Efektem warsztatów był wielki finał Festiwalu – cykl prezentacji warsztatowych. Na samym początku dzieci i młodzież z Lanckorony pomogli festiwalowej publiczności oderwać się od ziemi: unieśli wszystkich uczestników w chmury za pomocą pegazów, które każdy nauczył się wykonywać z balonów i piórek, następnie zaprezentowali swoje umiejętności kuglarskie (tj. chodzenie na linie dobitnie potwierdzające lewitację w terenie) oraz bębniarsko-didżejskie. Później na scenę lanckorońskiego rynku wkroczyła grupa z Olkusza rytmiczną improwizacją przygotowaną we współpracy z Bartkiem Nowakowskim – aktorem, reżyserem i muzykiem. W wyśmienitych nastrojach „pofrunęliśmy” dalej: do ogrodu Izby Muzealnej, żeby zobaczyć etiudę przygotowaną przez grupy z Głębowic i Psar pod okiem Ewy Woźniak – aktorki, lalkarki i scenografki. Następnie antygrawitacyjnym krokiem, z krzesłami na głowach, pod pachami, na plecach pomknęliśmy do GOK-u, gdzie zostaliśmy oczarowani spektaklem grupy z Graboszyc przygotowanym wraz z Kubą Snochowskim i jego córeczką, Hanią. Finał „Wózka Tespisa” zamknął spektakl Teatru Figur Kraków oraz wspólna zabawa uczestników Festiwalu w oprawie muzycznej didżejów z Lanckorony.
Festiwal, wielkie święto radości, odbywał się w tym roku przy sprzyjającej pogodzie i wśród życzliwości i zainteresowania mieszkańców Lanckorony – najmłodsi jej mieszkańcy chętnie brali udział w grze terenowej oraz otwartych warsztatach teatralnych, muzycznych i plastycznych, starsi wysłuchali recitalu Kuby Snochowskiego i tradycyjnych pieśni wykonanych przez grupę „Próg junior” z Wadowic.
Wśród umalowanych twarzy, fantazyjnych kostiumów i zaskakujących realizacji najdziwniejszych pomysłów szybko – zbyt szybko – upłynął nam najweselszy czerwcowy weekend. Z niecierpliwością oczekujemy kolejnej edycji „Wózka Tespisa”.
Art – Akcja jest festiwalem wszelkich sztuk, które mogą odbyć się na ulicy, w plenerze, zamkniętej przestrzeni i ma charakter artystyczny, ale również edukacyjny. Nie jest to festiwal sztuki ulicznej, raczej ruchem mającym na celu zmianę oblicza miasta w jego codziennym życiu.
27 czerwca (niedziela) 2010r. od godz. 14.00. Miejsce: Plac Solidarności (obok „Ogrodowa Bar & Cafe”), ul. Zatorska, Plac Jana Pawła II (Rynek).
14.00 – 17.00 – warsztaty artystyczne – Pl. Solidarności14.30 – spektakl „Niesłychana rzecz po prostu” – Teatr A3Y – Pl. Solidarności17.00 – spektakl „Punch and Judy” – Teatr A3Y – Pl. Solidarności/ul. Zatorska18.00 – spektakl Święto Głupców czyli walka karnawału z postem” – TEATR Mumerus – ul. Zatorska19.00 – pokazy taneczne, prezentacje wokalne i capoeiry – Pl. Jana Pawła II20.30 – spektakl „Plan Lekcji” – Teatr A3Y – Pl. Jana Pawła II22.00 – spektakl „Kalejdoskop” – Kejos The-at-er – Pl. Jana Pawła II23.00 – Dikanda – koncert kawiarnia Ogrodowa24.00 – Pa-li-Tchi – fire show – Pl. Solidarności00.30 – film Zaitgaist – kino Centrum
Działania artystów prowokują uczestników i przypadkowych widzów do wyrwania się z kontekstu dnia codziennego i spojrzenia na wiele aktywności i różnic społecznych inaczej, często poprzez fizyczne uczestniczenie w warsztatach i zdarzeniach. Zamiast konfliktów i eskalacji różnic subkultur przez trzy lata obserwujemy łagodzenie stosunków między grupami. Zrobiliśmy pierwszy krok i zapraszamy teraz wszystkich do wspólnego tworzenia tego zdarzenia.
Co to jest pop-up? Pop-up to pochodzące z języka angielskiego słowo oznaczające pojawienie się nagle i niespodziewanie. Termin ten odnosi się również do techniki tworzenia trójwymiarowych przestrzennych konstrukcji papierowych, które działają, opierając się na mechanice otwierania zagiętej kartki papieru. Pop-up’owe dzieła najczęściej pojawiają się w książkach dla dzieci, w języku polskim nazywanych rozkładankami. Technika ta upowszechniła się w XIX wieku, głównie w Wielkiej Brytanii i Niemczech. Jednym z najbardziej znanych twórców przestrzennych książek z tego okresu był Lothar Meggendörfer (1847–1925). Dwudziestowieczni mistrzowie pop-up’u to: Wally Hunt, Vic Duppa Whyte, Ron van der Meer i David A. Carter (na podstawie: P. Jackson, The Pop-Up Book, New York 1996).
Pop-up a scenografia
Otwierając książkę zrealizowaną w technice pop-up’u, widzimy, jak z płaskiej kartki papieru, wyłaniają się przestrzenne krajobrazy, budują zamki, otwierają smocze paszcze. Prawa grawitacji ulegają odwróceniu, gdy te trójwymiarowe formy, przeciwstawiając się kierunkowi ruchu Newtonowskiego jabłka, wędrują do góry, zupełnie nie zważając na swój ciężar.
Pop-up’owe konstrukcje możemy potraktować jako interesującą inspirację scenograficzną. Za pomocą kartki papieru i kilku przemyślnych cięć i zagięć możemy stworzyć dowolną formę, budynek, a nawet postać. Sprawdźcie sami, jakie to proste!
Rynek 11.00Otwarcie VI Festiwalu Teatrów Amatorskich „Wózek Tespisa”
15.00–17.00 Propozycje dla każdego – i małego, i dużego: warsztaty kuglarskie, didżejskie, z tworzenia lalek teatralnych i animacji przedmiotu
GOK
19.00 TRZY BAJKI O IDENTYCZNOŚCI według tekstów Leszka Kołakowskiego spektakl Artystycznej Trupy VII Prywatnego Liceum Ogólnokształcącego w Krakowie
19.45 COŚ STRASZNEGO spektakl grupy teatralnej z Psar
20.00 SZPITAL NIE Z TEJ ZIEMI spektakl grupy teatralnej z Zespołu Szkół w Graboszycach
Rynek
20.30 GRA WITACYJNA: KOSMICZNA KRADZIEŻ GRAWITACJI
PIĄTEK, 11 czerwca
Rynek
10.00–13.00 Propozycje dla każdego – i małego, i dużego: warsztaty kuglarskie, didżejskie, z tworzenia lalek teatralnych i pantomimy
15.00–17.00 Propozycje dla każdego – i małego, i dużego: warsztaty kuglarskie i bębniarskie
15.30-18.30 „Mój głos – moja pieśń” – warsztaty śpiewania pieśni tradycyjnych dla instruktorów teatralnych, nauczycieli i pedagogów
GOK
19.00 GENEZA POWSTANIA spektakl grupy teatralno-happenerskiej „Próg Junior” z Wadowic
19.45 SZKOLNA GŁUPAWKA spektakl grupy teatralnej z Zespołu Szkolno-Przedszkolnego im. Jana Pawła II w Głębowicach 20.15 ARBORETUM, CZYLI HISTORIE PISANE ŻYWICĄ spektakl grupy teatralnej „Glutaminian sodu” z Olkusza
21.00 TAJEMNICZY POKAZ SPECJALNY
SOBOTA, 12 czerwca
Rynek
10.00–13.00 Propozycje dla każdego – i małego, i dużego: warsztaty kuglarskie, didżejskie, z charakteryzacji
10.00-16.00 „Teatralne narzędzia” – warsztaty dla instruktorów teatralnych, nauczycieli i pedagogów
14.30–16.30 Propozycje dla każdego – i małego, i dużego: warsztaty kuglarskie i bębniarskie
17.00 Wielki Finał: ANTYGRAWITACJA – akcja plenerowa wszystkich uczestników Festiwalu
NIEDZIELA, 13 czerwca
Rynek
10.00-16.00 „Teatralne narzędzia” – warsztaty dla instruktorów teatralnych, nauczycieli i pedagogów
JAK DO NAS DOJECHAĆ?
Samochodem:
Z Krakowa ulicą Wadowicką, Zakopiańską, następnie drogą nr E77 (w stronę Zakopanego).
Na skrzyżowaniu za miejscowością Mogilany skręcić na drogę nr 52 (w stronę Bielska-Białej).
W miejscowości Izdebnik skręcić w lewo.
Busem linii Kraków – Lanckorona – Stryszów:
Z parkingu przy skrzyżowaniu ulic Pawiej i Ogrodowej (okolice Dworca PKP i Galerii Krakowskiej).
Kim był Tespis? Warto zapamiętać jego imię, bo to właśnie on wymyślił teatr. Jak do tego doszło? W jego czasach (czyli w V wieku przed naszą erą) w Grecji ludzie czcili Dionizosa – boga wina i urodzaju. Podczas obchodów jego świąt śpiewano pieśni chóralne, zwane dytyrambami. Znudzony ich monotonną formą Tespis wprowadził postać rozmawiającą z chórem, zwaną koryfeuszem (przewodnikiem chóru). Tak wyłonił się pierwszy aktor, a wraz z nim – teatr. Tespis, chcąc podzielić się swoim odkryciem z innymi mieszkańcami Grecji, jeździł z wioski do wioski na wozie – zwanym właśnie wózkiem Tespisa.
My nie wymyślamy teatru, ale chcemy nim dzielić się i wspólnie go odkrywać – właśnie dlatego nasz Festiwal nosi nazwę Wózek Tespisa. Podróżując po niewielkich miejscowościach Małopolski, dzielimy się swoimi umiejętnościami i doświadczeniem z tymi, którym zależy na jakości ich przedstawień. Zwieńczenie naszych spotkań, Festiwal „Wózek Tespisa”, pozwala nam raz w roku spotkać się, cieszyć swoją obecnością i docenić teatr – miejsce wspólnego świętowania.
Motywem przewodnim tegorocznego Festiwalu jest antygrawitacja. Z czym kojarzy Wam się taki temat? Z rakietą kosmiczną, piórkiem na wietrze, pierwszym spacerem po Księżycu, dmuchawcami? Antygrawitacja – sprzeciw wobec grawitacji, tego, co ciężkie, do czego jesteśmy przyzwyczajeni – pozwala spojrzeć na świat z innej perspektywy, inaczej postrzegać miejsca i ludzi, których dotąd oglądaliśmy, stojąc na ziemi. A co myślicie o antygrawitacji w teatrze? Niemożliwe? Właśnie szaleństwo takiego pomysłu skłoniło nas do jego podjęcia na tegorocznym Festiwalu „Dilettante”. Sami nie wiemy, czy da się bez pomocy maszyn, czy kosmicznej energii oderwać od ziemi. Może to właśnie teatr stanie się trampoliną, która umożliwi dalekie loty, nic sobie nie robiące z przyciągania ziemskiego? Zapraszamy Was na nasz Festiwal – sprawdzicie to sami!
Zapraszamy na weekendowe warsztaty z pedagogiki teatru organizowane w ramach VI Festiwalu Teatrów Amatorskich „Wózek Tespisa” (Lanckorona, 10–13 czerwca 2010).
FESTIWAL „WÓZEK TESPISA”
Festiwal Teatrów Amatorskich „Wózek Tespisa” od kilku lat jest organizowany w ramach długofalowego programu Małopolskiego Instytutu Kultury „Dilettante – teatr w ruchu”. Program ten ma na celu upowszechnianie edukacji teatralnej, a także opiekę warsztatową i merytoryczną nad instruktorami prowadzącymi amatorskie zespoły teatralne.
„Wózek Tespisa” jest finałem rocznej pracy. Na Festiwal przyjadą zespoły z różnym doświadczeniem artystycznym oraz z rozmaitymi pomysłami na teatr. W ciągu czterech dni zaprezentują swoje przedstawienia, a także wezmą udział w sesjach warsztatowych. Poprowadzą je zaproszeni do współpracy artyści z całej Polski – aktorzy, reżyserzy, plastycy, muzycy. Efektem ich pracy będzie wielka akcja plenerowa – wspólny happening grup teatralnych i publiczności.
W tym roku po raz pierwszy w trakcie Festiwalu zostaną zorganizowane weekendowe warsztaty dla instruktorów teatralnych, nauczycieli i pedagogów – to specjalna oferta dla wszystkich zainteresowanych pedagogiką teatru, pracujących zarówno z dziećmi, młodzieżą, jak i z dorosłymi. W ramach tej propozycji zostaną zorganizowane trzy bloki warsztatowe. Istnieje także możliwość wykupienia noclegu i wyżywienia w Lanckoronie w ramach Festiwalu.
Warsztaty skierowane są do wszystkich tych, dla których praca z głosem, śpiew, a także poszukiwania pieśni tradycyjnej są ważne. Ważne w pracy i komunikacji z drugim człowiekiem. Ważne dla osobistego rozwoju i życia w pełni. „Mój głos – moja pieśń” to warsztaty również dla tych, którzy mówią o sobie, że nie potrafią śpiewać. Podczas zajęć poznamy techniki „otwierania aparatu głosowego”, dowiemy się, jak pracować z dźwiękiem naturalnym i oddechem. Materiałem służącym do odkrywania tych technik będą głównie polskie pieśni tradycyjne, pieśni ukraińskie i bałkańskie.
SOBOTA, 12 czerwca, godz. 10.00-16.00
TEATRALNE NARZĘDZIA, CZ. I
Prowadzenie: Tadeusz Dylawerski
To specjalna oferta warsztatowa skierowana do instruktorów teatralnych, którzy na co dzień pracują z dziećmi i młodzieżą. Podczas weekendowej sesji warsztatowej skupimy się na kluczowych narzędziach w pracy reżysera, odkrywać będziemy szereg możliwości, sposobów i technik, dzięki którym może powstać kreacja na scenie, etiuda, spektakl, bądź też działanie typu performance. Tak więc pracować będziemy m.in. nad rozwijaniem świadomości ciała, głosu, budowaniem postaci, wykorzystywaniem przestrzeni – i tej scenicznej, i tej przypadkowej, zastanej.
Spróbujemy zmierzyć się ze świadomym wykorzystaniem różnych konwencji teatralnych. A przy tym wszystkim – szukać prostoty, przejrzystości i celowości w każdym podjętym zadaniu. Poeksperymentujemy też ze światłem i dźwiękiem, dzięki którym pobawimy się w „budowanie nastrojów”.
Zapraszamy do tej niezwykłej podróży, jaką jest tworzenie.
PROWADZĄCY
Grażyna Tabor – pedagog, reżyser teatru dzieci i młodzieży, aktorka, realizatorka wielu spektakli i projektów artystycznych. Współpracuje m.in. z Teatrem im. C. K. Norwida w Jeleniej Górze, Teatrem Brama, Teatrem Kana w Szczecinie, Teatrem Figur Kraków, Teatrem A3 w Warszawie. Założycielka Teatru Tetraedr działającego w Raciborzu.
Tadeusz Dylawerski – aktor, lalkarz, mim, pedagog teatru i cyrku, absolwent Wydziału Lalkarskiego PWST we Wrocławiu (1988) i Studium przy Wrocławskim Teatrze Pantomimy, były mim tego teatru, obecnie aktor Teatru Figur Kraków.
Jesteś zainteresowany ruchem, zdobywaniem świadomości ciała, pantomimą? Nie masz żadnego doświadczenia albo chciałbyś rozwijać umiejętności, które dotychczas nabyłeś? Zapraszamy na jedyne w Krakowie warsztaty z plastyki ruchu – pantomimy!
Cotygodniowe warsztaty pantomimiczne to niezwykle interesująca propozycja dla każdego: ludzi młodych, którzy szukają swojego talentu, bądź osób nieco starszych, które mają już jakieś przygotowanie artystyczne, a także dla tych, którzy nie mają żadnych aspiracji artystycznych, ale chcą się rozwijać oraz w ciekawy i niekonwencjonalny sposób spędzać czas; to oferta warsztatowa również dla nauczycieli, pedagogów, instruktorów teatralnych, animatorów kultury, którzy chcą wzbogacić swoją pracę teatralną z dziećmi, młodzieżą czy dorosłymi o elementy plastyki ruchu, jak również dla aktorów, tancerzy, pasjonatów, mam i tatusiów, studentów.
Program warsztatów obejmuje elementy teorii (krótka prezentacja szkół pantomimy) oraz część praktyczną. W ramach technik pantomimy uczestnicy poznają:
prawidła rozgrzewki,
ruch wydzielony,
kontrapunkt: (np. lina, ściana),
identyfikacja: (np. kamień, igła),
rodzaje chodów (profilowy, klasyczny, bieg),
przenoszenie ruchu na przedmiot.
Druga część zajęć poświęcona jest budowaniu etiud w oparciu o techniki pantomimy.
Warsztaty prowadzi Tadeusz Dylawerski – aktor, lalkarz, mim, pedagog teatru i cyrku, absolwent Wydziału Lalkarskiego PWST we Wrocławiu (1988) i Studium przy Wrocławskim Teatrze Pantomimy, były mim tego teatru, obecnie aktor Teatru Figur Kraków.
Zajęcia odbywają się w siedzibie SCKM przy ul. Dietla 53.
Koszt uczestnictwa za 1 msc. (4 spotkania po 2 godz.): 100 zł
Uwaga! Trwają zapisy do grup warsztatowych:
poniedziałek: 20.00-22.00
piątek: 20.00-22.00
sobota: 9.30-11.30
sobota: 18.00-20.00
Kontakt:
Marta Hankus
hankus@mik.krakow.pl
+ 48 606 151 995
Siedzimy lub stoimy w kole. Jedno z nas otrzymuje zadanie, by wymyślić słowo, które nie funkcjonuje w żadnym z istniejących języków (na przykład: ornitolulki pstrokate). Następnie za pomocą piłeczki lub innego przedmiotu, którym można rzucać, wskazuje inną osobę z koła, której zadaniem jest powtórzenie słowa i wymyślenie dla niego definicji. Następnie osoba, która przejęła piłeczkę, przekazuje ją dalej, wymyślając kolejny nieistniejący dotychczas wyraz. Liczba powtórzeń tej czynności, a tym samym zmyślonych wyrazów, jest zależna od liczby uczestników ćwiczenia. Celem gry jest pobudzenie wyobraźni uczestników warsztatów, a także zlikwidowanie zahamowań w relacjach z innymi, niekoniecznie znającymi się osobami. Ważne, by podczas podawania definicji zmyślonego wyrazu czy sformułowania nie zastanawiać się długo nad treścią – w momencie złapania piłki i wypowiedzenia wymyślonego słowa, podajemy definicję, jakbyśmy ją znali na pamięć.
piłka – nie-piłka
Nie opuszczając koła, przekazujemy sobie piłeczkę. Osoba przekazująca nadaje piłeczce nowe znaczenie, sugerując, na przykład, że piłeczka jest kotkiem. Osoba przechwytująca musi zachować się w stosunku do piłeczki tak, jakby był kotkiem. W tym ćwiczeniu piłeczką nie rzucamy, przekazujemy ją sobie wzdłuż linii okręgu, który tworzymy. Ćwiczenie doskonale rozbudza wyobraźnię oraz uczy szybkiego emocjonalnego reagowania, zmuszając do natychmiastowej odpowiedzi ciała, adekwatnej do zadanego tematu.
imię – przymiotnik – gest
Stojąc w kole, wymyślamy odpowiedni do swojej osobowości przymiotnik, a następnie dodajemy do niego gest (na przykład: wszechmocny Jacek może dodać pięść wyciągniętą ku górze). Teraz jedna osoba przedstawia się wraz z dookreśleniem słowno-gestycznym, a my wszyscy powtarzamy zarówno słowa, jak i ruch ciała tej osoby. Tej samej interpretacji dokonuje kolejna osoba, reszta ponownie powtarza – tym razem już dwie interpretacje. Ćwiczenie trwa do momentu, gdy wszyscy uczestnicy przedstawią się (łącząc imię z przymiotnikiem i gestem). Jest to doskonałe zadanie, pobudzające nasze zdolności kojarzenia, jednocześnie pozwalające uzmysłowić każdemu, że słowa można realizować poprzez gesty (i odwrotnie!).
człowiek – kolor – instrument
Znajdujemy się w kole. Zamykamy oczy i w myślach staramy się przywołać osoby stojące najbliżej nas – po naszej lewej oraz prawej stronie. Kojarzymy z nimi konkretne kolory. Następnie na tej samej zasadzie staramy się wyobrazić sobie konkretne instrumenty muzyczne. Jest to również ćwiczenie na skojarzenia.
zaufanie w kole
Ścieśniamy koło, w którym dotychczas staliśmy. Wybieramy jedną osobę, która zajmie środek koła i – najtrudniejsze! – zaufa nam do tego stopnia, by pozwolić sobie na zupełną bezwładność. Osoba ta zamyka oczy i przechyla się całym ciałem do przodu tak, by stracić równowagę. Zadaniem grupy jest nieustanne podtrzymywanie środkowej osoby, by nie upadła, i jednoczesne przekazywanie sobie jej bezwładnego ciała z rąk do rąk. Ważne, by w kontakt z osobą przekazywaną włożyć dobre emocje i delikatność. Ćwiczenie pozwala zrozumieć, że istotą każdego zespołu jest wzajemne zaufanie, pozwalające na pełne rozluźnienie i zaangażowanie.
emocje w oczach
Pozostając nadal w kole, wypraszamy z niego jedną osobę i wspólnie decydujemy się na ekspresję konkretnej emocji (np.: pogardy, poważania, zachwytu itp.). Zadaniem osoby „wykluczonej” jest odgadnięcie, na podstawie obserwacji naszych oczu, którymi staramy się tę emocję wyrazić, o jaką emocję chodzi. Ćwiczenie na siłę oczu jako elementu warsztatu aktorskiego.
siła grupy
Uwaga! Jest to ćwiczenie, które silnie oddziałuje na uczestników, dlatego jego wykonywanie zalecamy stosować w grupach, które się już znają. Warto również po jego zakończeniu porozmawiać z uczestnikami o wrażeniach i emocjach, jakich doświadczyli, tak by wyczyścić atmosferę.
Dzielimy się na czteroosobowe grupy, jedna osoba staje w środku, trzy pozostałe w pewnej odległości od niej, na planie trójkąta. Osoba, która znajduje się w środku, zamyka oczy i stara się zachować jak najbardziej neutralne emocje. W tym czasie pozostała trójka generuje w sobie wrażenia negatywne, które – podchodząc bardzo powoli do osoby w środku – stara się na nią przelać. Nie wykonujemy przy poruszaniu się żadnych dodatkowych ruchów, cały czas obserwując środkową osobę. Jeśli osoba stojąca w środku odczuje nagle zbyt wielki niepokój wraz ze zbliżaniem się do niej pozostałych członków grupy, może przerwać ćwiczenie. Ćwiczenie bowiem ma doprowadzić do stanu przekazania emocji. Osoby niosące negatywne emocje przenoszą je na osobę neutralną – uzmysławia nam to wpływ aktora na widownię, będący interakcją na płaszczyźnie emocjonalnej, wzbudzającą określone wrażenia. Modyfikacją ćwiczenia może być polecenie osobom zbliżającym się, by poruszały się z jak najlepszymi emocjami, starając się dodać skrzydeł osobie w środku – ćwiczenie oddziałuje równie silnie.
„na wieszaczek”
Ćwiczenie dające nam możliwość odkrycia plastyki naszego ciała. Głównym przedmiotem tego ćwiczenia jesteśmy my sami, próbujący założyć się na wyobrażony wieszaczek. Wariacją tego ćwiczenia może być nagłe przeobrażenie się w giętką szmacianą lalkę, mającą jedynie nóżki sztywne czy drewnianego Pinokia (nagłe sztywnienie ciała).
ręka
Ćwiczenie to pozwala dostrzec aktorskie możliwości naszego ciała. Istnieją najróżniejsze warianty tego ćwiczenia: możemy wyobrazić sobie na przykład, że nasza ręka jest piórkiem i prowadzić ją tak, jak wiatr prowadzi ptasie piórko w powietrzu; rękę można przeistoczyć także w falę, wodę, ścianę czy nawet pędzel do malowania obrazu. Najważniejsze, by oprócz ruchów ręki, charakterystycznych dla zadanego tematu, włączyć do gry także ruch całego ciała, np. malujący obraz rusza nie tylko ręką, ale także wyraźnie porusza głową, ugina nogi itp. Można również rękę zastąpić nogą, głową, uszami itd.
lustro – w parach
Stajemy naprzeciwko siebie w parach i staramy się naśladować swoje gesty oraz ruchy – jedno z nas przemienia się w lustro i powtarza wszystko to, co robi drugie. Później zmieniamy się. Ćwiczenie doskonale pobudza aktywność psychoruchową i świetnie wpływa na szybkość plastycznego reagowania.
lustro – w grupie
Jest to modyfikacja ćwiczenia w parach. Dzielimy się na dwie grupy i stajemy naprzeciwko siebie. Najpierw jedna z grup układa z własnych ciał wymyślną konstrukcję, następnie po upływie około dziesięciu sekund wraca na swoje miejsce. Zadaniem drugiej grupy jest odwzorowanie przedstawionej figury, odbicie jej w lustrze. Później grupy się zmieniają. Dzięki ćwiczeniu uzmysławiamy sobie, jak ważne w grze aktorskiej są nie tylko nasze własne umiejętności, ale poleganie na całym zespole.
spacer
Ćwiczenie jest wykonywane indywidualnie. Prowadzący ćwiczenie zadaje grupie konkretny temat (np.: spacer po lesie, przechadzka w muzeum), a zadaniem grupy jest odpowiedzieć na niego grą ciała. Ćwiczenie na asocjację, przywołujące skojarzenia określonych miejsc z pewnymi zachowaniami.
krótka etiuda aktorska: „ja”
Jej tematem jesteśmy my sami – zadaniem każdego z uczestników ćwiczenia jest zamknięcie swojej codzienności w zaledwie kilku minutach za pomocą gry ruchów, gestów oraz mimiki (rodzaj miniscenki bez słów). W tym czasie reszta grupy przemienia się w widownię. W ćwiczeniu najważniejsze jest, żeby wyrażać siebie, nie przesadzać, nie kłamać. Zadanie doskonale punktuje bariery, jakie towarzyszą grze aktorskiej: ograniczenie naszego ciała na scenie oraz wstyd, jaki towarzyszy przed występem. Każda z etiud jest następnie komentowana przez resztę uczestników – co było czytelne, co nie, co ciekawe, co prawdziwe itd.
krótka etiuda z pomocą litery „a”
Tworzymy w parach etiudę na zadany temat (np.: kłótnia rodziców o to, które winne jest niskich ocen dziecka w szkole). Podstawową zasadą tej etiudy jest posługiwanie się jedynie literką „a” w celu wyrażenia emocji; pozostałe litery, słowa, wyrażenia są niedozwolone! Ćwiczenie pozwala zrozumieć, jak bardzo w grze aktorskiej liczą się uczucia i intencje przekazywane za pomocą gestów, ruchów, oczu oraz tonu głosu. Ćwiczenie można w różnoraki sposób modyfikować, na przykład zastępując literkę „a” frazą „wlazł kotek na płotek” itp.
ćwiczenia na emisję głosu
Stojąc, wyobrażamy sobie kwiaciarnię, zastanawiamy się, jakie kwiaty wybrać do bukietu, w końcu komponujemy właściwy zestaw. Teraz opowiadamy innym, jaki bukiet stworzyliśmy, staramy się wyobrazić sobie konkretne zapachy, dzięki czemu pobudzamy do pracy naszą przeponę.
Chcąc, by nasz oddech stał się swobodniejszy, możemy zastosować ćwiczenia z elementami aktorskimi, na przykład odgrywając chuchanie w okna tramwaju podczas zimy.
Naśladując muczenie krowy, staramy się robić to tak, by świadomie wpływać na siłę oraz szybkość naszego głosu. Podstawowa zasada aktorska mówi o tym, że dźwięk ma gdzieś dolecieć, nie może pozostać słyszalny tylko dla nas.
Dobieramy się w pary – jedna osoba w parze będzie odgrywać rolę piłki, druga zaś rolę pompki. Osoba napompowywana nabiera w policzki powietrza, by po napompowaniu, wypuścić je powoli z ust. Cały czas kontrolujemy nasz oddech. Później zmiana.
Ćwiczymy kompozycje głosek dźwięcznych oraz bezdźwięcznych, np. za pomocą sformułowania „nasza rzeka szeroka jak oka”. Najpierw staramy się wymawiać tylko kolejne samogłoski, opuszczając spółgłoski. W miejscu opuszczonej literki wykonujemy gest podniesienia wskazującego palca do ust. Później zmiana – wymawiamy tylko spółgłoski.
Doskonałym ćwiczeniem na dykcję może być wielokrotne wymawianie zestawu sylab: „bi be ba bo bu by” ze zmiennym akcentem. Jednocześnie można wkomponować ten zestaw w ćwiczenie z intonacji, próbując zadać nim pytanie, a później dokonać za jego pomocą odpowiedzi. Ćwiczenie można wykonywać w parach – jedna osoba zadaje pytanie, druga odpowiada i odwrotnie. Można również spółgłoskę „b” zastąpić dowolną inną, tworząc tym razem inne zestawy sylab, doskonałych do ćwiczeń na dykcję (np.: „di de da do du dy”, „wi we wa wo wu wy” itd.).
Ćwiczenia zostały zebrane i spisane na podstawie warsztatów poświęconych elementarnym zdaniom aktorskim, które zostały przeprowadzone w ramach „Kulis” (zajęcia prowadziła Alla Maslovskaya, aktorka Teatru Figur Kraków).
Praktyczne wprowadzenie do aktorstwa jest o tyle skomplikowane, o ile trudno nam uwierzyć w plastyczność naszych ciał oraz w drzemiące w nas niezwykłe pokłady wyobraźni. Dlatego na kolejnych warsztatach z cyklu „Kulisy” Alla Maslovskaya przedstawiła zestawy ćwiczeń, pozwalające na stopniowe wspinanie się po drabinie aktorskich wyczynów niepostrzeżenie umożliwiające osiągnięcie prawdziwego szczytu.
W czasie warsztatów z Allą udało nam się przejść przez wszystkie cztery szczeble wprowadzenia do gry aktorskiej:
pierwszy – „ja” – uzmysłowienie sobie własnych możliwości oraz umiejętności;
drugi – „ja jestem przedmiotem” – czyli zrozumienie podstaw naśladownictwa i dostrzeżenie prawideł otaczającego nas świata rzeczy;
trzeci – „ja i przedmiot” – opierający się na pojęciu relacji ciążących na człowieku i otaczającej go wielości przedmiotów;
czwarty – „ja i ktoś” – czyli najtrudniejsze do opanowania uświadomienie sobie zależności międzyludzkich, emocjonalności oraz siły reagowania na drugiego człowieka.
Najważniejsze jednak – jak mówi Alla – by poruszyć wyobraźnię i chcieć coś przekazać. A prowadząc jakikolwiek zespół aktorski, należy najpierw samemu przejść przez mozolny proces „aktorskiej obróbki”.
Podczas warsztatów Alla zaproponowała szereg ćwiczeń na pobudzanie wyobraźni, plastykę ruchu, skojarzenia, współpracę w grupie. Znajdziecie je w naszym dziale „Vademecum – materiały warsztatowe”.
Miniprzewodnik został przygotowany na podstawie warsztatów z charakteryzacji przeprowadzonych w ramach „Kulis” (zajęcia prowadziła Alla Maslovskaya, aktorka Teatru Figur Kraków).